دانشکده علوم ورزشی و تندرستی دانشگاه شهید بهشتی روانشناسی ورزش 2676-3729 18 2 2026 07 01 "Investigating Changes in Brain Frequency Bands Influenced by Mental Fatigue and Target Color in Air Pistol Shooters: An Electroencephalography Study بررسی تغییرات باندهای فرکانسی مغز متأثر از خستگی ذهنی و رنگ سیبل در تیراندازان تپانچه بادی: یک مطالعه الکتروانسفالوگرافی 107170 10.48308/mbsp.2026.242947.1320 FA الهه یوسفی گروه رفتارحرکتی و مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران حسن محمدزاده گروه رفتارحرکتی و مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران زهرا فتحی رضائی گروه رفتارحرکتی و مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سمیه کیقبادی گروه رفتارحرکتی و مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 12 20 Purpose: Mental fatigue can have significant effects on neuropsychological performance and cognitive abilities, especially in complex and high-concentration activities such as shooting.<br /><br />Methods: The present study included 20 semi-professional shooters aged 18 to 28 years, who were randomly assigned into two groups: mental fatigue and control. In the pre-test, all participants fired 30 shots at red, blue, and neutral targets, while electroencephalography (EEG) signals were recorded simultaneously. The mental fatigue group then underwent a 30-minute Stroop task, while the control group received no intervention. Finally, the post-test was conducted identically to the pre-test. The power spectrum (in µV²/Hz) of theta (4–8 Hz), alpha (8–12 Hz), and beta (13–30 Hz) frequency bands was calculated. Data were analyzed using mixed-design analysis of variance at a significance level of 0.05.<br /><br />Findings: The results showed that mental fatigue and target color change the spatial pattern of brain frequency band activity. Mental fatigue was generally associated with an increase in theta band power spectrum (µV²/Hz) in sensorimotor and parietal regions. In the alpha frequency band, red and neutral targets induced a widespread increase in spectral power, whereas the blue target was associated with a decrease in spectral power in fronto-occipital regions. An interactive pattern was also observed in the beta frequency band.<br /><br />Conclusion: The present findings indicate that mental fatigue caused by a cognitive task, as well as changes in sable color, can independently and interactively change the spectral patterns of the shooters' cerebral cortex in the theta, alpha, and beta frequency bands. هدف: خستگی ذهنی می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد روانی-عصبی و توانایی‌های شناختی، بویژه در فعالیت‌های پیچیده و نیازمند تمرکز بالا، مانند تیراندازی داشته باشد.<br /><br />روش‌ها: پژوهش حاضر شامل ۲۰ تیرانداز نیمه‌حرفه‌ای ۱۸ تا ۲۸ سال بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه خستگی ذهنی و کنترل تقسیم شدند. در پیش‌آزمون، همه افراد ۳۰ تیر به سیبل‌های قرمز، آبی و خنثی شلیک کردند و همزمان سیگنال الکتروانسفالوگرافی (EEG) ثبت شد. سپس گروه خستگی ذهنی سی دقیقه تحت تکلیف استروپ قرار گرفت و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. درنهایت پس‌آزمون مطابق پیش‌آزمون گرفته شد. توان طیف (با واحد µV²/Hz) باندهای فرکانسی تتا (۴-۸ هرتز)، آلفا (۸-۱۲ هرتز) و بتا (۱۳-۳۰ هرتز) محاسبه گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مرکب در سطح معناداری ۰.۰۵ تجزیه و تحلیل شدند.<br /><br />یافته‌ها: نتایج نشان داد که خستگی ذهنی و رنگ سیبل، الگوی مکانی فعالیت باندهای فرکانسی مغز را تغییر می‌دهند. خستگی ذهنی به‌طور کلی با افزایش توان طیف (µV²/Hz) باند فرکانسی تتا در نواحی حسی-حرکتی و آهیانه‌ای همراه بود. در باند فرکانسی آلفا، سیبل قرمز و خنثی افزایش توان طیفی گسترده‌ای ایجاد کردند، درحالی‌که سیبل آبی با کاهش توان طیف در نواحی پیشانی-پس‌سری همراه بود. در باند فرکانسی بتا نیز یک الگوی تعاملی مشاهده شد.<br /><br />نتیجه گیری: یافته‌های حاضر نشان می‌دهد که خستگی ذهنی ناشی از یک تکلیف شناختی و همچنین تغییر رنگ سیبل، می‌توانند به‌طور مستقل و تعاملی، الگوهای طیفی قشر مغز تیراندازان را در باندهای فرکانسی تتا، آلفا و بتا تغییر دهند